Schrijven in inkt die niet leesbaar is, als kind voelde je je meteen een topspion wanneer je dat deed, bijvoorbeeld door flink te knoeien met citroensap. Tegenwoordig is dat veel makkelijker geworden en zijn er speciale pennen te koop waarmee je geheime teksten kunt schrijven die alleen zichtbaar worden onder ultraviolet licht. Zo'n pen (met UV-lampje) kost nog geen zeven euro. Het leven als spion is wel heel goedkoop geworden.
Boeken drukken met zulke onleesbare inkt blijft toch een zeldzaamheid. Laatst heb ik er twee aangeschaft voor de collectie Anny Antoine/Louis Koopman. Ze bevatten teksten van bekende Amerikaanse dichters: Leaves of Grass van Walt Whitman en Howl door Allen Ginsberg worden alleen leesbaar door er UV-licht op te laten schijnen. Dan verschijnen er binnen de lichtstraal blauwe letters op het papier.
 |
| Didier Mutel, illustratie in Walt Whitman, Leaves of Grass (2026) |
Waarom zou je dat doen? De teksten van Whitman dateren uit de negentiende eeuw en hij beschreef daarin zijn gedachten als homoseksueel. Dat gebeurde destijds in een soort codetaal, die door niet-ingewijden niet begrepen hoefde te worden, maar die door anderen heel goed doorzien werd. De term kameraadschap stond voor liefde. Homoseksuelen die in het verborgene leefden konden elkaar middels dat soort termen herkennen.
Voor Howl geldt iets anders: Dat gedicht was in de jaren vijftig te expliciet, te scabreus, en werd dan ook aanvankelijk verboden - de uitgever ervan werd gearresteerd.
 |
| Didier Mutel, illustratie in Walt Whitman, Leaves of Grass (2026) |
Is de ene reeks gedichten geschreven in een soort geheimtaal, de andere is gecensureerd. Daarom heeft de Franse etser en boekkunstenaar Didier Mutel ze gedrukt in een onzichtbare inkt. Het is een spel met zichtbaarheid en onzichtbaarheid.
 |
| Didier Mutel, Walt Whitman, Leaves of Grass (2026) |
 |
| Didier Mutel, Walt Whitman, Leaves of Grass (2026) |
Overigens zijn er ook boeken gedrukt in inkt die langzaam vervaagt, net als de houdbaarheidsdatum op sommige medicijndoosjes, zodat ziekenhuispersoneel weet dat de inhoud niet meer mag worden toegepast als de datum onzichtbaar is.
Met zulke inkt heeft een Engelse kunstenares een boek over dementie gemaakt. En ik heb ook wel eens een boek laten zien waarvan de inkt zichtbaar wordt als je je handen op de pagina drukt en de inkt zodoende opwarmt. Dan verschijnen er portretten.
Inkt kan dus gebruikt worden om dingen te vertellen en om dingen te verbergen.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten